Wat is vacuüm? (2)

Het voorkomen van fysische of chemische reacties

Dankzij een goede vacuümpomp was Edison in 1879 in staat om een gloeilamp te maken. Door het weghalen van de lucht (en met name de zuurstof) uit de glazen ballon verbrandde de gloeidraad niet en bleef de lamp lang branden. Op basis van deze uitvinding hebben we heden ten dage de meest uiteenlopende energiezuinige lampen, die véél licht geven.

Maar ook uw vacuüm verpakte koffie blijft langer vers als de lucht (lees zuurstof) uit het pak is gepompt. En dat geldt natuurlijk voor al het vacuüm verpakte voedsel!

In de techniek worden er steeds meer metalen onder vacuüm gesoldeerd, gesmolten, gehard en gesinterd; het maken van transistoren en geïntegreerde schakelingen hoort hier ook bij.

Het creëren van een drukverschil

Het drukverschil tussen vacuüm en de ons omringende lucht levert ons ongekende krachten. Met behulp van zuignappen tillen we ruiten op of platen of grote rollen papier zonder deze te beschadigen. Ook het opspannen van materiaal op freesbanken geschiedt met vacuüm. Verder gaat filtreren met vacuüm sneller, kunnen remleidingen snel worden gevuld met remvloeistof en kunnen allerlei kunststoffen bakjes worden gevormd voor verpakkingsdoeleinden.

Het verminderen van energieoverdracht

Een goed voorbeeld is de vertrouwde thermosfles met koffie. Doordat deze is opgebouwd uit een binnen- en een buitenfles met daartussen een vacuümisolatie, blijft de koffie veel langer warm. Dit principe wordt ook toegepast bij stadsverwarming: warm water wordt door een kilometers lange “thermosfles” naar woningen getransporteerd zonder noemenswaardige warmteverliezen. Vloeibare gassen van zeer lage  temperatuur worden in grote metalen thermosflessen opgeslagen.

Het verwijderen van gas uit een materiaal

De zogenaamde impregneerolie, die elektrische componenten een betere isolatie geeft, moet eerst worden ontdaan van water en lucht, die in de olie is opgelost. Dit geschiedt onder vacuüm. Ook de elektrische componenten, zoals transformatoren, motoren, condensatoren, hoogspanningskabels enz. worden geëvacueerd, zodat alle lucht eruit is. Daarna worden deze componenten onder vacuüm ondergedompeld in de ontgaste impregneerolie en vervolgens belucht tot één atmosfeer. De olie zal nu overal komen waar vroeger lucht zat, waardoor de isolatie vele malen is verbeterd.

Verder worden vloeibare metalen zoals staal en aluminium onder vacuüm ontgast, zodat er geen gietgallen ontstaan en een veel homogener materiaal ontstaat. Onder vacuüm gevriesdroogde producten zoals geneesmiddelen en voedsel blijven veel langer houdbaar. Zonder vacuüm zouden er geen goede koelsystemen, airconditioners of diepvriezers bestaan.

Het vergroten van de vrije weglengte

Het aantal toepassingen door het vergroten van de vrije weglengte is erg groot. Wetenschappelijk worden massaspectrometers, elektronenmicroscopen en deeltjes versnellers gebruikt. Een veel groter toepassingsgebied is het opdampen. Uw bril heeft ontspiegelde glazen, uw fototoestel en verrekijker idem. Dankzij de vacuümtechniek kunnen er op dit soort oppervlakken meerdere dunne lagen worden aangebracht, die de kwaliteit van de lens enorm verbeteren. Zo worden speciale spiegels en ook folie opgedampt, kijk maar naar het pak koffie of de warmtedeken voor verkeersslachtoffers!

Met de zogenaamde sputtermethode worden ook dunne lagen aangebracht, deze kunnen echter zéér hard zijn, zodat boren, frezen, matrijzen maar ook brilmonturen en balpennen niet alleen een mooie gouden glans hebben, maar ook krasvast en slijtvast zijn. En met de sputtermethode worden de fraaie glazen wanden van moderne gebouwen voorzien van een doorzichtige dunne laag met een mooie kleur, die ook nog eens warmte reflecteert.

Nog een voorbeeld is de CD schijf, elk CD-tje wordt in 1,5 seconde in vacuüm voorzien van een reflecterende laag, waardoor u kunt genieten van muziek van hoge kwaliteit.

Het creëren van schone condities

In het wetenschappelijk onderzoek van oppervlakken is het ultra hoogvacuüm niet meer weg te denken. Of het nu het onderzoek aan katalysatoren, corrosie of halfgeleiders is, zonder ultra hoogvacuüm zouden we niet díe kennis bezitten, die nodig is om de natuur te begrijpen. Maar ook de fabricage van de meest gecompliceerde geïntegreerde schakelingen voor computers vraagt om een schone ruimte, evenals het testen van de satellieten voor de ruimtevaart.

Het verminderen van wrijvingsweerstand

Het is niet voor niets, dat de vliegtuigen op zo’n grote hoogte vliegen! Op 10 km hoogte is de druk nog maar 260 mbar en dat geeft veel minder luchtweerstand dan op zeeniveau. Op aarde draaien ultracentrifuges onder vacuüm, worden bodemmonsters in een centrifuge onderzocht, die in vacuüm draait. Voor de opslag van energie draaien gyroscopen en vliegwielen in vacuüm en wordt erover nagedacht om goederen transport met grote snelheid over grote afstand in vacuümtunnels te laten plaatsvinden.

Het bovenstaande is maar een greep uit de vele, vele toepassingen van vacuüm. Zonder vacuüm zouden we nog bij een kaarsje zitten en berichten via een menselijke bode moeten overbrengen. Nu pakken we onze draagbare telefoon en spreken direct met het andere einde van de wereld of verzenden een e-mailtje met onze computer. Dank zij de vacuümtechniek is dit allemaal mogelijk!

<< Terug